De Nederlandse delegatie van architectuurprofessionals bij wie ik me die ochtend in Venetië heb aangesloten, is vol bewondering. Het paviljoen toont wat architectuur kan doen, als je architecten tenminste ruimte geeft, zoals premier Edi Rama. Het lijkt niemand te verbazen dat het nieuwe Albanië geheel wordt getekend door buitenlandse architecten. Waarom niet door Albanese? Volgens de aanwezige rondleider, een architectuurstudent, moeten die het vak van hen afkijken.
Waar komt het geld vandaan voor al ontwerpvrijheid? Wouter Vanstiphout zoekt in een longread naar antwoorden. ‘Het boek [The Albanian Files, red.] is inhoudelijk eigenlijk niet serieus te nemen, maar is als symptoom én symbool van hoe architectuur en macht zich verhouden, toch het bestuderen waard.’
Albanië mag dan wel een democratie zijn doordat het parlement door burgers wordt gekozen, maar dit betekent niet dat de democratische regels, de rechtsstaat en de instituten zijn geworteld in een cultuur die al decennia onafgebroken democratisch functioneert, zoals in Nederland. Ontwerpen in een geconsolideerde democratie betekent dat er eindeloos veel overleggen zijn, iedereen inspraak heeft en alle beslissingen worden gewikt en gewogen. De eerste schets achter op het bierviltje zal (bijna) nooit tot wasdom komen.
In een tijd waarin de democratie onder druk staat, rijst een interessante vraag: levert al die democratische zorgvuldigheid mindere of juist betere architectuur op?
Hoe zullen de ARC27-jury’s hierover denken? In totaal hebben ze 169 projecten te bekijken. Dit keer zijn alle projecten die voldeden aan de inzendcriteria – zonder tussenkomst van de redactie – geplaatst. Heel democratisch.
Groet! Merel
