In deze column wil ik die discussie nog even doorvoeren. Daarbij ga ik vooral in op de suggestie dat nul "vanuit professioneel-ethisch oogpunt" het enige alternatief zou zijn als "richtinggevend doel van ons handelen".
Voordat ik dat doe, wil ik benadrukken dat er meerdere perspectieven mogelijk zijn op nul (en veel andere onderwerpen) en dat we dat vooral nooit moeten vergeten. We kijken altijd door een bepaalde bril, die kleurt hoe we het onderwerp beoordelen.
Kijken we met een academische blik, die nul ziet als institutionele symboliek? Met een professionele, die ziet dat de Vision Zero-stroming nuttige aanpakken kan bieden? Een opportunistische, die meent dat, als je maar aansluit bij de flavour of the month, je dingen gedaan krijgt bij het management?
Voor alle perspectieven valt wel iets te zeggen. Aan ons de taak om te kiezen welke het beste is onder de gegeven omstandigheden.
Nul is niet het enige mogelijke doel
Maar terug naar het richtinggevende doel van ons handelen. Ik bestrijd dat het streven naar nul schade of letsel het enig mogelijke doel is voor veiligheidskundigen.
Ook hier is het weer een kwestie van perspectief. Wat benadruk je? Kom je van de negatieve kant en ben je bezig met ongevallen voorkomen? Of, nog passiever, letsel voorkomen? Of benadruk je meer de positieve kant en probeer je veiligheid te scheppen?
Mocht je hierin de tegenstelling van Eric Hollnagels Safety I en Safety II zien, dan klopt dat wel. Volgens Hollnagel probeert Safety I zo veel mogelijk narigheid te voorkomen, terwijl Safety II erop gericht is zo veel mogelijk goed te laten gaan.
Noch nul, noch honderd is realiseerbaar
In zijn nieuwste boek spreekt Hollnagel trouwens over decremental en incremental safety. De eerste vorm probeert in kleine stapjes het aantal ongevallen, letsel en andere narigheid te verkleinen. De tweede probeert het aantal geslaagde veilige handelingen en operaties te vergroten.
De eerste vorm streeft als het ware naar nul en houdt zich eigenlijk meer met onveiligheid bezig dan met veiligheid. De tweede streeft naar 100% veiligheid. Vanuit een realistisch oogpunt is noch nul, noch honderd ooit realiseerbaar. Maar als ik mag kiezen, begin ik aan de positieve kant en probeer liever veiligheid te creëren.
